Curriculumontwikkeling en de schoolorganisatie: Het Perron en de leerlijn TL+

Hoe zorg je dat TL-leerlingen zowel praktisch als theoretisch goed worden geschoold? Het Perron ontwikkelde een nieuwe leerlijn TL+ met bijbehorend curriculum. Maar hoe organiseer je dat?

Hoe zorg je dat TL-leerlingen zowel praktisch als theoretisch goed worden geschoold? Het Perron ontwikkelde een nieuwe leerlijn TL+ met bijbehorend curriculum. Maar hoe organiseer je dat?

Door zowel het lokale beroepenveld als docenten binnen de school werd er steeds meer de noodzaak gevoeld om TL-leerlingen theoretisch én praktisch goed te scholen. Sinds het schooljaar 2018-2019 heeft Het Perron daarom een leerlijn TL+. In dit artikel belichten we de organisatorische kant: wat vraagt een verandering in het curriculum van de school? Hoe pak je zo’n verandering aan? Een aantal leden van de stuurgroep TL+ van Het Perron vertelt.

De leerlijn TL+

Voorheen haalden leerlingen een overwegend theoretisch diploma op Het Perron. Leerlingen lieten veelal hun beroepsgerichte vak vallen in leerjaar drie. Dat kwam omdat leerlingen hun beroepsgerichte vak in leerjaar drie samen met KBL- en BBL-leerlingen volgden, waardoor zij onvoldoende werden uitgedaagd. “De groep TL-leerlingen die een beroepsgericht vak volgde in leerjaar drie was dermate klein dat we dit moesten combineren met de KBL- en BBL-leerlingen”, vertelt Petra Vandersteen, docent Zorg & Welzijn en Dienstverlening & Producten.

Vakoverstijgend werken

Daarom koos Het Perron ervoor een TL+-leerlijn te ontwikkelen: een leerlijn waarbij leerlingen niet alleen theoretisch, maar ook praktisch worden geschoold. Dat vroeg om het ontwerpen van een nieuw curriculum, het afstemmen tussen vakken en het zoeken naar overlap tussen bestaande vakken. Bij het ontwerpen van de TL+-leerlijn kon de school voortbouwen op bestaande ontwikkelingen. Het gebruik van leerdoelen bij het maken van eigen lesmateriaal begon op Het Perron al in schooljaar 2016-2017, zoals is te lezen in dit praktijkvoorbeeld van Leerling 2020. “Hierdoor is een sneeuwbaleffect ontstaan en is werken vanuit leerdoelen een school-breed begrip geworden”, vertelt Géa van Elsen, die als teamleider vanaf het begin betrokken was bij deze ontwikkeling.

Investeer in materiaal en mensen

Met de aanwezige vaardigheid in het denken in leerdoelen en de ervaren noodzaak om leerlingen meer beroepsgericht onderwijs te laten volgen, ging een stuur- en werkgroep aan de slag met de TL+-leerlijn. Samen met Géa keek Virginie van Driel, toentertijd projectleider TL+, naar wat er nodig was om de nieuwe leerlijn te ontwikkelen. “Op personeelsgebied heeft een docent een opleiding gevolgd in Dienstverlening &Producten en is er geïnvesteerd in extra inzet van docenten. Ook is er geïnvesteerd in extra materialen, aangezien meer leerlingen gebruik gingen maken van bijvoorbeeld de keukens en kookmateriaal”, vertelt Virginie.

Geef docenten de tijd

Het ontwikkelen van de lesstof en bijbehorende thema’s vroeg daarnaast een tijdsinvestering van docenten. Daarom organiseerde Het Perron ontwikkeldagen en -dagdelen. Géa: “Wij vinden het belangrijk om onze mensen de tijd te gunnen die ze nodig hebben. Als docenten meer tijd nodig hebben om mee te kunnen gaan in de verandering, dan geef ik hen die.” Soms leidden deze tijdsinvesteringen tot lesuitval. “Uiteindelijk wil je dat natuurlijk voorkomen, maar ik ga er ook vanuit dat een dergelijke investering zich terugbetaalt. Dus je moet dan ook die keuze durven te maken”, vindt Géa. Om lesuitval te voorkomen, vonden ontwikkeldagen zo veel mogelijk plaats op dinsdag. Leerlingen hebben dan enkel ’s morgens les, waardoor ’s middags geen uren uit hoefden te vallen. Daarnaast werden uren opgevangen door docenten die niet deelnamen aan de ontwikkeldagen, of door een extra blok bewegingsonderwijs.

Een gedeelde noodzaak

Hoewel een groep enthousiaste docenten aan de slag wilde met de leerlijn, waren nog niet alle docenten hier klaar voor. “De bovenbouwdocenten voelden een sterkere noodzaak voor een TL+-leerlijn dan de onderbouwdocenten”, vertelt Ilja van Lunteren, docent Engels. Daarom werden tijdens de eerste paar ontwikkeldagen zowel onder- als bovenbouwdocenten meegenomen in het gedachtegoed. “De docenten hielden ons als stuurgroep ook scherp, doordat ze zich telkens verplaatsten in de leerling. Ze stelden vragen als: Wordt het programma niet te zwaar voor de leerling? Wat is de opbrengst voor de leerling?”, vertelt Virginie. Met zoveel mogelijk neuzen dezelfde kant op, werden de ontwikkeldagen vervolgens gebruikt om het lesmateriaal te ontwerpen.

Afstemming tussen vakken

Iedere vakdocent keek tijdens de ontwikkeldagen naar de lesstof die zij in een jaar behandelen en op welke manier dit binnen de thema’s past. Soms betekende dit dat docenten moesten schuiven met het moment waarop zij bepaalde lesstof aanboden aan leerlingen. “Nu is het nog steeds best een uitdaging om met een vreemde taal als Engels te zorgen dat leerlingen de basisstof goed meekrijgen, maar dat dit ook op het moment gegeven wordt dat dit past bij het thema waar leerlingen in werken”, aldus Ilja.

Tips

De belangrijkste tip die Het Perron andere scholen wil meegeven, is het gebruikmaken van bestaande kennis. “Achteraf gezien hebben wij vaak zelf dingen uitgezocht en uitgeprobeerd, waarbij we ook gebruik hadden kunnen maken van andermans kennis”, aldus Virginie. Zo bezocht de stuurgroep een andere school om zich te laten inspireren op het gebied van Dienstverlening & Producten, maar dit hadden er meer kunnen en mogen zijn. “Aan de andere kant, achter sommige dingen kom je pas wanneer je er mee bezig bent. Je kunt veel dingen van tevoren uitzoeken, maar uiteindelijk moet je het gewoon doen!”, zegt Géa.

Hoe verder?

De nieuwe TL+-leerlijn vraagt van docenten ook nieuwe vaardigheden. De volgende stap voor de TL+-docenten is om zich steeds meer een coachende rol eigen te maken. Virginie: “Onderzoekend en ontwerpend leren vraagt van docenten dat zij het leerproces begeleiden door de juiste vragen te stellen in plaats van te sturen op antwoorden.”

Meer weten

Benieuwd hoe het curriculum van de TL+-leerlijn eruit ziet en de bijbehorende onderwijsvisie? Lees dan binnenkort hier deel 2 van het artikel. Wil je meer weten over het organiseren van onderwijsontwikkeling en de ervaringen op Het Perron, of heb je vragen over onderwijsontwikkeling, neem dan contact op met Tessa Houwing.